Søk » Hjelp> » Teiknforklaringar og forkortingar

Teiknforklaringar og forkortingar

Les om dette på bokmål.

Bindestrek -

Bindestreken er brukt på to måtar i Nynorskordboka. For det første kan eit oppslagsord begynne eller slutte med ein bindestrek. Dette viser at det ikkje dreier seg om eit fullstendig ord, men om eit etterledd i slutten av ordet (bindestrek framfor), eller eit forledd i byrjinga av ordet (bindestrek etter).

For det andre er bindestrek brukt i ein del bruksdøme. Bindestreken vart tidlegare nytta i svært mange bruksdøme. Han stod då for resten av oppslagsordet etter den første bokstaven, t.d. for strek: teikne ein rett s-. Stod oppslagsordet i bøygd form i bruksdømet, vart bøyingsendinga lagd til etter bindestreken. Dei fleste slike ord er fullskrivne i den nye nettutgåva (frå 1. august 2012), men det finst enno ein god del døme der denne oppgraderinga ikkje er på plass, som under oppslagsordet II bord: dekkje på b-et.

Forkortingar

Som oppslagsord er forkortingar rett skrivne, men bruk elles i teksten følgjer berre delvis retningslinene til Språkrådet, sjå Språkrådet om Forkortinger. Ordbøkene på nett er under oppgradering, og forkortingar i begge ordbøkene er enno ikkje retta slik at dei samsvarar fullt ut med gjeldande rettskriving. Når oppgradering og revisjon er ferdig, vil mykje av dette vere fullskrive, og vil elles følgje normeringa til Språkrådet.

I dei fleste språknamna og i ein del vanlege grammatiske uttrykk er punktum sløyfa. Dette gjeld også bruksmerking med forkorta namn på fagområde som "biologi" og "zoologi", der ein vil finne biol og zool istadenfor biol. og zool. med punktum. I nokre høve, slik som namn på ordklassar, finst det to variantar av forkortingane.

Når det kan finnast to variantar av ei forkorting, står begge oppførte i lista nedanfor. Ein del vanlege forkortingar er ikkje tekne med. Somme samansette forkortingar står ikkje i lista, til dømes "sp-am". Då må ein kombinere opplysningane for enkeltledda. Namn på bibelskrifter er forkorta som i den siste bibelutgåva (2011), til dømes "Matt" for evangeliet etter Matteus og "Apg" for Apostelgjerningane.

adj eller adj. adjektiv, adjektivisk
adv eller adv. adverb, adverbial
akk. akkusativ
akt. aktiv
am. amerikansk
anat i anatomi, anatomisk
arab arabisk
arkais arkaiserande
astron i astronomi, astronomisk
avl. avleiing

b bunde, bunden
bf bunden form
bibl i bibelspråk, bibelsk
bil. i biletleg tyding
biol i biologi, biologisk
bm bokmål
bot. i botanikk, botanisk

da dansk
dat dativ
d e det er
det. determinativ
dial i dialektar, dialektalt, jf. målf
dim diminutiv
d s det same
dss det same som
dvs det vil seie

e eldre
eigl eigenleg
el. eller
e l eller liknande
eng. engelsk
eint eintal
ev eventuell, eventuelle, eventuelt

f eller f. femininum
fag. i fagspråk, fagleg
filos i filosofi, filosofisk
fl fleirtall
foreld forelda
forh forhold
fork. forkorting, forkorta
forst forsterkande
fr fransk
fris frisisk
fys. i fysikk, fysisk
fysiol i fysiologi, fysiologisk
fær færøysk

g gammal- i forkorta språknamn, som gda
gda gammaldansk (frå 1100 til 1500 e.Kr.)
gen. genitiv
geng gammalengelsk (til 1150 e.Kr.)
geol i geologi, geologisk
germ germansk
gfr gammalfransk (til 1300 e.Kr.)
ghty gammalhøgtysk (til 1100 e.Kr.)
gj gjennom
gl gammal, gammalt
glat gammallatin, gammallatinsk (frå 240 til 100 f.Kr.)
glty gammallågtysk (til 1100 e.Kr.)
gno gammalnorsk
got gotisk
gramm i grammatikk, grammatisk
gr gresk (til 200 e.Kr.)
gruss gammalrussisk (frå 1100 til 1700 e.Kr.)
gsv gammalsvensk (til 1525 e.Kr.)
gty gammaltysk (til 1100 e.Kr.)

hebr hebraisk
hty høgtysk

idr i idrett, idrettsspråk
ieur indoeuropeisk
imp imperativ
ind indikativ
inf infinitiv
innv innverknad
interj eller interj. interjeksjon
intr intransitiv, intransitivt
iron ironisk
isl islandsk
it. italiensk

jf jamfør
jur. i jus, juridisk
jy jysk

kelt. keltisk
kjem i kjemi, kjemisk
koll. kollektiv, kollektivt
komp komparativ
konj eller konj. konjunksjon
kons konsonant, konsonantisk

lat. latin, latinsk (til 200 e.Kr.)
litt i litteratur, litterært (språk)
lty lågtysk

m eller m. maskulinum
m mellom- i forkorta språknamn
m a mellom anna, andre
mat. i matematikk, matematisk
med. i medisin, medisinsk
mhty middelhøgtysk (frå 1100 til 1500 e.Kr.)
mil. i militærspråk, militært
ml mellom
mlat mellomalderlatin, mellomalderlatinsk (frå 600 til 1500 e.Kr.)
m m med meir
mno mellomnorsk (frå 1370 til 1525 e.Kr.)
mots motsett
msv mellomsvensk
mty mellomtysk (frå 1100 til 1450 e.Kr.)
mus. i musikk, musikklære
myt i mytologi, mytologisk
målf i målføre

n eller n. nøytrum
n ny- i forkorta språknamn
nda nydansk
nederl nederlandsk
neds nedsetjande
nekt. nektande
nlat nylatin, nylatinsk (frå 1500 e.Kr. )
nn nynorsk, jf. nyno
no norsk
no-da norsk-dansk
nom nominativ
nord. nordisk
nordam nordamerikansk
norr i norrønt, norrøn (frå 700 til 1370 e.Kr.)
nyl nylaging, nylaga
nyno nynorsk, jf. nn

o a og anna, andre
obj objekt
off offentleg
ofl og fleire
o l og liknande
opph opphav, opphavleg
osb og så bortetter
osv og så vidare
overf i overført tyding, overført

pass. passiv
pers person, personleg
pf perfektum
pf pt perfektum partisipp
pga på grunn av
pol. i politikk, politisk
port. eller port portugisisk
pr presens
pref prefiks
prep eller prep. preposisjon
pret preteritum
pron eller pron. pronomen
pr pt presens partisipp
psyk i psykologi, psykologisk
pt partisipp

refl refleksiv, refleksivt
rel i religiøst språk
relat relativ, relativt
res. resiprokt
rom. romansk
russ. russisk

sam samisk
s d sjå dette, desse
seinlat. seinlatin, seinlatinsk (fra 200 til ca. 600 e.Kr.)
setn setning
shet shetlandsk
sj sjeldan
slav. slavisk
skjemt. skjemtande
sm same
smbl samanblanding, samanblanda
smdr samandraging
sm o s same ord som
sms samansetning, samansett
sp spansk
språkv i språkvitskap, språkvitskapleg
sub. subjunksjon
subj subjekt
subst substantivisk, substantivert
subst. substantiv
suff suffiks
sup. supinum
superl superlativ
sv svensk
symb. symbol
særl særleg
søram søramerikansk

t d til dømes
tekn i teknikk, teknisk
teol teologisk
tidl tidlegare
tr transitiv(t)
tsjekk tsjekkisk
ty. tysk
tyd. tyding

ub ubunde, ubunden
ubf ubunden form
ubøy ubøyeleg, ubøyd
upers upersonleg
utanl utanlandsk
utt uttale, uttalt
uttr i uttrykk, uttrykket

v eller v. verb
var. varietet
vbs verbalsubstantiv
vha ved hjelp av
vsa ved sida av

zool i zoologi, zoologisk

Universitetet i Bergen i samarbeid med Språkrådet © 2017
E-post: ordbokene@uib.no